#şəki xalq tətbiqi sənəti muzeyi
Şəki Xalq Tətbiqi Sənəti Muzeyi
Şəki Xalq Tətbiqi Sənəti Muzeyi Azərbaycanın Şəki şəhərində fəaliyyət göstərən mədəniyyət müəssisəsidir. Muzey Şəkinin xalq sənətkarlığı, dekorativ-tətbiqi sənəti və bölgənin tarixi-mədəni irsinin qorunması və nümayiş etdirilməsi ilə bağlı zəngin kolleksiyaya malikdir. Muzey 9 iyun 1985-ci ildə yaradılıb və uzun illər Şəkidə “Dairəvi məbəd” kimi tanınan tarixi binada fəaliyyət göstərib.
Muzeyin yerləşdiyi ərazi
Şəki Xalq Tətbiqi Sənəti Muzeyi şəhərin tarixi hissəsində, Qala divarları ərazisində yerləşir. Bu ərazi Şəkinin “Yuxarı Baş” Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğuna daxildir və şəhərin mühüm tarixi-mədəni məkanlarını birləşdirir. Şəki Şəhər İcra Hakimiyyətinin məlumatlarında da muzeyin ünvanı Narınqala divarları kimi göstərilir.
Muzeyin yaranma tarixi
Xalq Tətbiqi Sənəti Muzeyi 1985-ci ilin iyununda Şəki şəhərində fəaliyyətə başlayıb. Muzeyin əsas məqsədlərindən biri bölgədə formalaşmış ənənəvi sənət növlərini, sənətkarların əl işlərini və müxtəlif tarixi-məişət əşyalarını qorumaq və gələcək nəsillərə çatdırmaqdır. Uzun illər ərzində muzey fonduna yüzlərlə xalq və dekorativ sənət nümunəsi daxil edilib.
Şəki xalq sənətkarlığının muzeydə təqdimatı
Muzeyin kolleksiyasında Şəkinin ənənəvi sənətkarlıq mədəniyyətini əks etdirən müxtəlif nümunələr yer alır. Burada mis qablar, milli geyimlər, zərgərlik məmulatları, kəlağayılar, xalçalar, xalçaçılıq alətləri, şəbəkə nümunələri və digər dekorativ-tətbiqi sənət əsərləri təqdim olunur. Bu eksponatlar Şəkinin sənətkarlıq ənənələrinin müxtəlif dövrlərdə necə inkişaf etdiyini izləməyə imkan verir.
Şəki xanlığı dövrünə aid eksponatlar
Muzey ekspozisiyasında Şəki xanlığı dövrünə aid maddi-mədəniyyət nümunələri xüsusi yer tutur. XVIII əsrə aid sikkələr, silah nümunələri, məişət əşyaları, yazılı mənbələr və müxtəlif sənət nümunələri Şəkinin həmin dövrdəki siyasi, iqtisadi və mədəni həyatını əks etdirir. Ekspozisiyada Şəki xanlarının tarixi və bölgənin dövlətçilik ənənələri haqqında məlumatlar da təqdim olunur.
Kəlağayı və xalçaçılıq ənənələri
Şəki ipəkçilik və kəlağayı sənəti ilə tarixən seçilən şəhərlərdən biridir. Muzeydə kəlağayı nümunələri ilə yanaşı Şəki xalçası və xalçaçılıqda istifadə olunan müxtəlif alətlər də nümayiş etdirilir. Bu eksponatlar bölgədə toxuculuq və dekorativ sənətin formalaşması haqqında təsəvvür yaradır.
Şəbəkə sənəti
Şəkinin ən məşhur sənət növlərindən biri olan şəbəkə də muzey ekspozisiyasında təmsil olunur. Şəbəkə ağac və rəngli şüşə parçalarının xüsusi üsulla birləşdirilməsi əsasında yaradılan dekorativ sənət növüdür. Bu sənət Şəki Xan Sarayının memarlıq və dekorasiyasında da mühüm yer tutur və şəhərin mədəni simvollarından biri hesab edilir.
Xan otağı
Muzey ekspozisiyasının diqqətçəkən hissələrindən biri xan otağıdır. Burada Şəki xanı Məhəmmədhüseyn xan Müştağın dövrü ilə bağlı müxtəlif əşyalar və rekonstruksiya olunmuş nümunələr təqdim edilir. Ekspozisiyada xanın tarixi təsvirlər əsasında hazırlanmış taxt replikası, geyim nümunəsi, yazı masası, musiqi aləti və digər əşyalar yer alır.
Şəki xanlığının bayraq və silah nümunələri
Muzeydə Şəki xanlığı dövrünü əks etdirən bayraq və silah nümunələri də nümayiş etdirilir. Bu eksponatlar bölgənin siyasi və hərbi tarixini öyrənmək baxımından əhəmiyyətlidir. XVIII–XIX əsrlərə aid silah və digər tarixi əşyalar muzey ekspozisiyasının mühüm hissələrindəndir.
Xan Məscidindəki muzey ekspozisiyası
2022-ci ildən Şəki Xalq Tətbiqi Sənəti Muzeyinin ekspozisiyasının bir hissəsi “Yuxarı Baş” Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu ərazisində yerləşən Xan Məscidinin sərgi zalında nümayiş etdirilir. Burada Şəki xanlığı, sənətkarlıq və bölgənin maddi-mədəni irsi ilə bağlı müxtəlif eksponatlarla tanış olmaq mümkündür.
Şəkinin mədəni irsinin qorunmasında muzeyin rolu
Şəki Xalq Tətbiqi Sənəti Muzeyi bölgənin sənətkarlıq ənənələrinin, tarixi məişət mədəniyyətinin və dekorativ sənət nümunələrinin qorunmasına xidmət edir. Muzeyin kolleksiyası həm Şəki sənətkarlarının yaradıcılığını, həm də şəhərin müxtəlif tarixi dövrlərdəki həyatını əks etdirir. Buna görə muzey Şəkinin mədəni irsini öyrənmək üçün mühüm məkanlardan biridir.
