Torpaq çərşənbəsi

Torpaq çərşənbəsi, həmçinin İlaxır çərşənbə kimi tanınan, Novruz bayramı ərəfəsində qeyd olunan dörd müqəddəs çərşənbənin sonuncusudur. Bu gün torpağın oyanışını, təbiətin canlanmasını və baharın gəlişini simvolizə edən ən təntənəli mərasim hesab olunur. 1. Rəmzi Mənası və Təbiətin Oyanışı İnanca görə, bu çərşənbədə dördüncü ünsür olan torpaq nəfəs almağa başlayır və isinir: Həyatın Başlanğıcı: Torpağın oyanışı ilə bitkilər cücərir, ruzi-bərəkətin əsası qoyulur. Dörd Ünsürün Birliyi: Bu gün su, od və yeldən sonra torpağın da canlanması ilə təbiət baharı qarşılamağa tam hazır olur. 2. Adət-ənənələr və Ayinlər İlaxır çərşənbə xalq arasında çox zəngin və rəngarəng adətlərlə qeyd edilir: Tonqal Qalanması: Həyətlərdə od yandırılır və insanlar mənəvi təmizlənmə rəmzi olaraq "ağırlığım-uğurluğum bu odda yansın" deyərək tonqalın üzərindən tullanırlar. Papaqatma: Uşaqlar qonşu qapılarına papaq atır və bayram payı gözləyirlər. Qulaq Falı: Gənclər qonşu qapılarını pusaraq eşitdikləri ilk sözə görə gələcək bəxtlərini yozurlar. Buna görə də həmin axşam evlərdə yalnız xoş sözlər danışılmasına diqqət yetirilir. Səməni: Bu gün süfrənin mərkəzində artıq tam cücərmiş, yaşıl səməni mütləq yer alır. 3. Bayram Süfrəsi və Hazırlıqlar Bu çərşənbədə süfrələr xüsusi bol və zəngin olur: Novruz Xonçası: Xonçada şəkərbura, paxlava, qoğal, boyanmış yumurtalar və yeddi növ təam (yeddiləvin) olmalıdır. Milli Təamlar: Süfrənin əsas yeməyi kimi müxtəlif növ plovlar hazırlanır. Təmizlik İşləri: Bayramdan əvvəl evlərdə geniş təmizlik aparılır, əşyalar və xalçalar effektiv yuyucu vasitələrlə təmizlənir. 4. Mədəni və İctimai Əhəmiyyəti Torpaq çərşənbəsi Azərbaycanın milli-mənəvi irsinin ayrılmaz hissəsidir: Yarmarkalar: Nizami küçəsi və Fəvvarələr meydanında keçirilən bayram yarmarkası zamanı milli sənətkarlıq nümunələri (handicraft) və suvenirlər nümayiş etdirilir. Folklor: Kosa və Keçəlin oyunları, həmçinin digər mərasim ayinləri Folklor İnstitutu tərəfindən milli sərvət kimi tədqiq edilir. Təchizat: Bayram tədbirləri üçün proqram və kataloqların hazırlanmasında müasir çap kəsim sahəsi imkanlarından istifadə olunur.