Tövlə

Tövlə mal-qara və digər kənd təsərrüfatı heyvanlarının saxlanılması üçün nəzərdə tutulan təsərrüfat tikilisidir. Tövlələr əsasən inək, dana, öküz, qoyun, keçi və bəzi hallarda atların gecələməsi, qidalanması və əlverişsiz hava şəraitindən qorunması üçün istifadə olunur. Tövlənin quruluşu saxlanılan heyvanların növünə, sayına və təsərrüfatın ölçüsünə görə dəyişir.

Tövlənin əsas funksiyası
Tövlənin əsas məqsədi heyvanlar üçün təhlükəsiz və uyğun saxlanma şəraiti yaratmaqdır. Burada heyvanların yemlənməsi, suvarılması, istirahəti və gündəlik müşahidəsi həyata keçirilir.

Düzgün təşkil olunmuş tövlə heyvanların sağlamlığına, məhsuldarlığına və ümumi rifahına təsir göstərir.

Mal-qara tövləsi
İnək və digər iri buynuzlu heyvanlar üçün tövlələr geniş sahəyə və möhkəm konstruksiyaya malik olur. Heyvanların sərbəst hərəkət etdiyi və ya ayrıca yerlərdə saxlandığı müxtəlif sistemlər mövcuddur.

Südlük təsərrüfatlarda tövlə sağım sahələri ilə birlikdə təşkil edilə bilər.

Qoyun və keçi tövləsi
Qoyun və keçilər üçün nəzərdə tutulan tövlələr heyvanları soyuq, yağış və güclü küləkdən qorumağa xidmət edir. Belə tikililərdə quru döşəmə və yaxşı havalandırma xüsusilə vacibdir.

Heyvanların yaşına və vəziyyətinə görə ayrıca bölmələrin yaradılması mümkündür.

At tövləsi
Atların saxlanıldığı tikili də ümumi mənada tövlə adlandırıla bilər. Atçılıqda isə ayrıca bölmələr və fərdi saxlanma yerləri geniş istifadə olunur.

At tövlələrində heyvanın rahat dayanması, uzanması və təhlükəsiz hərəkəti üçün kifayət qədər yer ayrılır.

Tövlənin quruluşu
Tövlə adətən heyvanların saxlanıldığı əsas sahə, yem yolu, suvarma sistemi və xidmət keçidlərindən ibarət olur. Böyük təsərrüfatlarda əlavə olaraq yem anbarı, sağım sahəsi və texniki otaqlar yerləşə bilər.

Tikilinin planlaşdırılması gündəlik işlərin rahat aparılmasına uyğun olmalıdır.

Havalandırma
Tövlədə havalandırma heyvan sağlamlığı üçün mühüm şərtdir. Heyvanların nəfəsi, peyin və rütubət nəticəsində daxili havada nəm və müxtəlif qazlar arta bilər.

Təbii və ya mexaniki havalandırma təmiz havanın daxil olmasına və artıq rütubətin xaric edilməsinə kömək edir.

İşıqlandırma
Tövlədə kifayət qədər təbii və süni işıqlandırma olmalıdır. İşıq həm heyvanların gündəlik ritminə, həm də işçilərin təhlükəsiz fəaliyyətinə təsir edir.

Pəncərələr və işıqlandırma qurğuları təsərrüfatın xüsusiyyətlərinə uyğun yerləşdirilir.

Döşəmə
Tövlə döşəməsi möhkəm, təmizlənməsi asan və heyvanların sürüşmə riskini minimuma endirən formada olmalıdır.

Həddindən artıq sürüşkən və ya daim nəm döşəmə heyvanlarda yıxılma və ayaq problemlərinin yaranmasına səbəb ola bilər.

Yataqlıq materialı
Bəzi tövlələrdə heyvanların yatması üçün saman, yonqar və digər yataqlıq materiallarından istifadə edilir.

Yataqlığın quru və təmiz saxlanması gigiyena və heyvan rahatlığı baxımından vacibdir.

Yemləmə sahəsi
Tövlədə yem heyvanların rahat çata biləcəyi şəkildə yerləşdirilir. Yem qabları və ya uzun yem masaları istifadə oluna bilər.

Yem sahəsinin təmiz saxlanması qidanın çirklənməsinin qarşısını almağa kömək edir.

Suvarma sistemi
Heyvanların daim təmiz içməli suya çıxışı olmalıdır. Tövlələrdə fərdi və ya avtomatik su qablarından istifadə edilə bilər.

Su sistemləri mütəmadi yoxlanmalı və çirklənmədən qorunmalıdır.

Tövlənin təmizlənməsi
Heyvan tullantıları müntəzəm şəkildə tövlədən çıxarılmalıdır. Kiçik təsərrüfatlarda bu iş əl ilə, böyük fermalarda isə mexaniki sistemlərlə həyata keçirilə bilər.

Daimi təmizlik xoşagəlməz qoxunu, həşəratların çoxalmasını və xəstəlik riskini azaltmağa kömək edir.

Peyinin idarə olunması
Tövlədən çıxarılan peyin xüsusi sahədə saxlanıla və kənd təsərrüfatında üzvi gübrə kimi istifadə oluna bilər.

Peyinin düzgün saxlanılması torpağın, suyun və ətraf mühitin çirklənməsinin qarşısını almaq üçün vacibdir.

Tövlədə temperatur
Heyvanların temperatur ehtiyacları növə və yaşa görə dəyişir. Tövlənin məqsədi hər zaman çox isti mühit yaratmaq deyil, heyvanları ekstremal hava şəraitindən qorumaqdır.

Yaxşı havalandırılan və quru tövlə bir çox heyvan üçün həddindən artıq qızdırılmış məkandan daha əlverişli ola bilər.

Heyvanların rifahı
Tövlədə heyvanların kifayət qədər hərəkət sahəsi, su, yem və rahat istirahət yeri olmalıdır. Heyvanların sıx yerləşdirilməsi stress və sağlamlıq problemləri yarada bilər.

Müasir heyvandarlıqda saxlanma şəraitinin heyvan rifahına uyğun olması mühüm prinsipdir.

Tövlədə gigiyena
Gigiyena yoluxucu xəstəliklərin yayılmasının qarşısının alınmasında əsas rol oynayır. Yem və su qabları, döşəmə və heyvanların saxlandığı sahələr müntəzəm təmizlənməlidir.

Yeni və xəstə heyvanların ayrıca saxlanılması da bəzi təsərrüfatlarda bio təhlükəsizliyin bir hissəsidir.

Tövlədə təhlükəsizlik
İri heyvanlarla işləmək işçilər üçün müxtəlif risklər yarada bilər. Heyvanın təpik vurması, sıxışdırması və qəfil hərəkəti ciddi xəsarətə səbəb ola bilər.

Keçidlərin açıq saxlanması, heyvanlarla sakit davranılması və uyğun iş üsullarından istifadə təhlükəsizliyi artırır.

Yanğın təhlükəsizliyi
Saman, ot və digər quru yemlər tezalışan materiallardır. Buna görə tövlə və yem anbarlarında açıq alov və təhlükəli elektrik avadanlıqları xüsusi risk yaradır.

Elektrik sistemlərinin saz vəziyyətdə saxlanılması və yanğınsöndürmə vasitələrinin əlçatan olması vacibdir.

Tövlə və ferma fərqi
Tövlə konkret olaraq heyvanların saxlanıldığı bina və ya tikilidir. Ferma isə daha geniş anlayışdır və tövlə, otlaq, yem anbarı, texniki sahələr və digər təsərrüfat obyektlərini əhatə edə bilər.

Bir fermada bir neçə müxtəlif tövlə yerləşə bilər.

Tövlənin kənd təsərrüfatında rolu
Tövlələr heyvandarlıq təsərrüfatının əsas infrastrukturlarından biridir. Heyvanların düzgün saxlanması süd, ət və digər heyvandarlıq məhsullarının istehsalına birbaşa təsir göstərə bilər.

Müasir tövlələrdə avtomatik yemləmə, suvarma, havalandırma və peyin təmizləmə sistemlərindən də istifadə olunur.