Uşaqlar günü

Uşaqlar günü uşaqların hüquqlarına, rifahına, sağlamlığına, təhlükəsizliyinə və təhsilinə diqqət çəkmək məqsədilə qeyd olunan xüsusi gündür. Dünyanın müxtəlif ölkələrində bu gün fərqli tarixlərdə keçirilir. Azərbaycanda və bir sıra digər ölkələrdə 1 iyun Beynəlxalq Uşaqların Müdafiəsi Günü kimi tanınır.

1 iyun Uşaqlar günü
1 iyun tarixi keçmiş sovet məkanında və bir sıra Avropa və Asiya ölkələrində uşaqların müdafiəsi ilə bağlı ənənəvi gün kimi geniş yayılıb.

Bu tarixdə məktəblərdə, bağçalarda, mədəniyyət mərkəzlərində, parklarda və ictimai məkanlarda uşaqlar üçün müxtəlif tədbirlər, konsertlər, sərgilər və əyləncə proqramları təşkil olunur.

Uşaqlar gününün əsas məqsədi
Bu günün əsas məqsədi uşaqların yalnız bayram və əyləncə ilə deyil, hüquq və müdafiə məsələləri ilə də əlaqələndirilməsidir.

Uşaqların təhlükəsiz mühitdə böyüməsi, təhsil alması, sağlamlıq xidmətlərinə çıxışı, zorakılıqdan qorunması və sosial müdafiəsi əsas mövzular sırasındadır.

Uşaq hüquqları
Uşaq hüquqları uşağın yaşamaq, inkişaf etmək, təhsil almaq, sağlamlığının qorunması, ailə mühitində böyümək və ayrı-seçkilikdən müdafiə olunmaq hüquqlarını əhatə edir.

Bu hüquqlar beynəlxalq səviyyədə BMT-nin Uşaq Hüquqları haqqında Konvensiyası ilə geniş şəkildə müəyyənləşdirilib.

Uşaq Hüquqları haqqında Konvensiya
BMT Baş Assambleyası Uşaq Hüquqları haqqında Konvensiyanı 20 noyabr 1989-cu ildə qəbul edib.

Konvensiya uşağı ayrıca hüquqlara malik şəxs kimi tanıyır və dövlətlərin uşaqların müdafiəsi, inkişafı və rifahı ilə bağlı öhdəliklərini müəyyən edir.

20 noyabr və Dünya Uşaqlar Günü
1 iyunla yanaşı, 20 noyabr da uşaqlarla bağlı mühüm beynəlxalq tarixdir. BMT 20 noyabrı Dünya Uşaqlar Günü kimi qeyd edir.

Bu tarix həm 1959-cu ildə Uşaq Hüquqları Bəyannaməsinin, həm də 1989-cu ildə Uşaq Hüquqları haqqında Konvensiyanın qəbul edilməsi ilə bağlıdır.

Uşaqlar günü və təhsil
Uşaqların keyfiyyətli təhsilə çıxışı bu günün əsas mövzularından biridir. Təhsil yalnız akademik bilik deyil, həm də uşağın sosial, emosional və yaradıcı inkişafı üçün vacibdir.

Məktəb və məktəbəqədər müəssisələr uşaqların təhlükəsiz və dəstəkləyici mühitdə inkişaf etməsində mühüm rol oynayır.

Sağlamlıq və rifah
Uşaqların sağlamlığı düzgün qidalanma, tibbi xidmət, peyvənd, fiziki aktivlik və təhlükəsiz yaşayış şəraiti ilə sıx bağlıdır.

Uşaqlar günü çərçivəsində sağlamlıq, psixoloji rifah və erkən inkişaf məsələlərinə də diqqət yetirilir.

Uşaqların təhlükəsizliyi
Uşaqların zorakılıq, istismar, baxımsızlıq və təhlükəli əməkdən qorunması beynəlxalq uşaq hüquqları sisteminin əsas prinsiplərindəndir.

Təhlükəsizlik yalnız fiziki mühitlə məhdudlaşmır. Rəqəmsal mühitdə uşaqların şəxsi məlumatlarının və psixoloji təhlükəsizliyinin qorunması da getdikcə daha böyük əhəmiyyət daşıyır.

Ailə və uşağın inkişafı
Ailə uşağın fiziki, emosional və sosial inkişafında əsas mühitdir. Uşağın qayğı, diqqət və sabit münasibətlər içində böyüməsi onun ümumi inkişafına təsir edir.

Beynəlxalq uşaq hüquqları yanaşması mümkün olduqda uşağın ailə mühitində böyüməsini vacib hesab edir.

Uşaqlar üçün mədəni tədbirlər
Uşaqlar günü münasibətilə teatr tamaşaları, rəsm sərgiləri, idman yarışları, musiqi proqramları və yaradıcılıq festivalları təşkil oluna bilər.

Belə tədbirlər uşaqların istirahəti ilə yanaşı, onların yaradıcılıq və sosial bacarıqlarının inkişafına da xidmət edir.

Uşaqlar və oyun hüququ
Uşaq Hüquqları haqqında Konvensiyada uşaqların istirahət, oyun və yaşlarına uyğun mədəni fəaliyyətlərdə iştirak hüququ da tanınır.

Oyun uşağın yalnız əylənməsi deyil, həm də öyrənməsi, sosial münasibətlər qurması və ətraf mühiti tanıması üçün vacib vasitədir.

Azərbaycanda Uşaqlar günü
Azərbaycanda 1 iyun Beynəlxalq Uşaqların Müdafiəsi Günü münasibətilə hər il müxtəlif dövlət qurumları, məktəblər, mədəniyyət müəssisələri və ictimai təşkilatlar tərəfindən tədbirlər keçirilir.

Bayram proqramlarında konsertlər, uşaqlar üçün şoular, sərgilər, müsabiqələr və maarifləndirici layihələr yer ala bilər.

Uşaqlar gününün simvolik mənası
Uşaqlar günü cəmiyyətə uşaqların xüsusi müdafiə və qayğıya ehtiyacı olduğunu xatırladır. Uşaqların hüquqlarının qorunması yalnız ailənin deyil, dövlətin və bütövlükdə cəmiyyətin məsuliyyətidir.

Bu gün həm də gələcək nəsillərin sağlam, savadlı və təhlükəsiz şəraitdə böyüməsinin əhəmiyyətini vurğulayır.