#vayra vike frayberqa
Vayra Vike Frayberqa
Vayra Vike-Frayberqa latviyalı siyasətçi, alim və dövlət xadimidir. Beynəlxalq mənbələrdə adı Vaira Vīķe-Freiberga formasında yazılır. O, 1999–2007-ci illərdə Latviya Respublikasının Prezidenti olub və 2003-cü ildə ikinci müddətə yenidən seçilib. Prezidentlikdən əvvəl uzun illər Kanadada akademik fəaliyyət göstərib, psixologiya, dil və mədəniyyət sahələrində araşdırmalar aparıb.
Latviya Prezidenti kimi fəaliyyəti
Vayra Vike-Frayberqa 17 iyun 1999-cu ildə Latviya parlamenti — Saeima tərəfindən prezident seçilib və 8 iyul 1999-cu ildə vəzifəsinin icrasına başlayıb. 2003-cü ildə parlament onu ikinci dördillik müddətə yenidən seçib. Onun prezidentlik dövrü Latviyanın Avropa İttifaqı və NATO-ya inteqrasiyasının baş verdiyi mühüm siyasi mərhələyə təsadüf edib.
Latviyanın Avropa və Avro-Atlantik inteqrasiyası
Vike-Frayberqanın prezidentliyi dövründə Latviya 2004-cü ildə həm NATO-ya, həm də Avropa İttifaqına üzv olub. Bu proses ölkənin xarici siyasətində əsas istiqamətlərdən biri idi. Vike-Frayberqa beynəlxalq platformalarda Latviyanın Avropa və Avro-Atlantik strukturlara inteqrasiyasını dəstəkləyən əsas dövlət nümayəndələrindən biri kimi çıxış edib.
BMT ilə fəaliyyəti
2005-ci ildə Vayra Vike-Frayberqa BMT islahatları üzrə xüsusi elçi təyin olunub. 2006-cı ildə isə Latviya, Estoniya və Litvanın ortaq namizədi kimi BMT Baş katibi vəzifəsinə irəli sürülüb. Bu fəaliyyət onun prezidentlik dövründə çoxtərəfli diplomatiya və beynəlxalq təşkilatlarla əlaqələrdə mühüm rol oynadığını göstərir.
Akademik fəaliyyəti və psixologiya üzrə tədqiqatları
Vike-Frayberqa 1965–1998-ci illərdə Monreal Universitetində psixologiya professoru kimi çalışıb. Onun elmi fəaliyyəti yaddaş, dil, psixolinqvistika və idrak proseslərini əhatə edib. Bununla yanaşı, latış xalq mahnılarının semiotikası, poetikası və strukturu üzrə də araşdırmalar aparıb.
Təhsili
Vayra Vike-Frayberqa Toronto Universitetində psixologiya üzrə bakalavr və magistr dərəcələri alıb. Daha sonra McGill Universitetində eksperimental psixologiya üzrə fəlsəfə doktoru dərəcəsini tamamlayıb. O, latış, ingilis, fransız, alman və ispan dillərini bilir.
Club de Madrid ilə fəaliyyəti
Prezidentlikdən sonra Vike-Frayberqa beynəlxalq siyasət və liderlik platformalarında fəaliyyətini davam etdirib. O, 2014–2019-cu illərdə Club de Madrid təşkilatının prezidenti olub və hazırda qurumun Direktorlar Şurasında təmsil olunur. Eyni zamanda Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzinin həmsədridir.
Beynəlxalq ekspert və ictimai fəaliyyəti
Vayra Vike-Frayberqa prezidentlikdən sonrakı dövrdə Avropa siyasəti, media azadlığı, təhlükəsizlik, BMT islahatları və beynəlxalq əməkdaşlıq üzrə müxtəlif yüksək səviyyəli ekspert qruplarında iştirak edib. Onun fəaliyyəti siyasətlə yanaşı elm, mədəniyyət və çoxtərəfli diplomatiyanı da əhatə edir.
