Xidməti it

Xidməti it xüsusi təlim keçmiş və müəyyən peşəkar tapşırıqların yerinə yetirilməsi üçün hazırlanan itdir. Belə itlər polis, sərhəd xidməti, gömrük, ordu, fövqəladə hallar, mühafizə və axtarış-xilasetmə bölmələrində istifadə olunur. Xidməti itlərin əsas üstünlükləri güclü iybilmə qabiliyyəti, çeviklik, insanla əməkdaşlıq etmə bacarığı və uzunmüddətli təlim nəticəsində mürəkkəb tapşırıqları yerinə yetirə bilmələridir.

Xidməti it anlayışı geniş məna daşıyır. Bu kateqoriyaya partlayıcı maddələrin, narkotik vasitələrin və digər qadağan olunmuş maddələrin aşkarlanması üçün hazırlanan itlər, itkin düşmüş şəxslərin axtarışında iştirak edən itlər, patrul və mühafizə tapşırıqlarında istifadə olunan itlər, eləcə də dağıntılar altında insanların tapılmasına kömək edən axtarış-xilasetmə itləri daxildir.

Təlim və əsas vəzifələr

Xidməti itlərin hazırlanması xüsusi kinoloji proqramlar əsasında həyata keçirilir. Təlim zamanı itə əmrlərə düzgün reaksiya vermək, diqqəti yayındıran amillərə baxmayaraq tapşırığı davam etdirmək, müəyyən qoxuları ayırd etmək və sahibinin göstərişlərinə dəqiq əməl etmək öyrədilir. Təlim prosesi itin cinsinə, temperamentinə və gələcək xidmət istiqamətinə uyğun qurulur.

Axtarış və aşkarlama tapşırıqlarında itin iybilmə qabiliyyəti əsas üstünlük hesab olunur. Xüsusi təlim keçmiş itlər baqajda, nəqliyyat vasitələrində, binalarda və geniş ərazilərdə müəyyən qoxuları tanıya bilirlər. Axtarış-xilasetmə əməliyyatlarında isə onlar insanların izini və ya dağıntılar altında olan şəxsləri müəyyən etməyə kömək edə bilirlər.

Patrul və mühafizə xidmətində istifadə edilən itlər isə ərazinin qorunması, şübhəli şəxsin aşkarlanması və əməkdaşa təhlükəli vəziyyətlərdə dəstək göstərilməsi kimi vəzifələr yerinə yetirirlər. Belə itlər yalnız peşəkar kinoloqun nəzarəti altında fəaliyyət göstərir.

Xidməti it cinsləri

Xidməti məqsədlər üçün müxtəlif it cinslərindən istifadə olunur. Alman çoban iti dünyada ən məşhur xidməti it cinslərindən biridir. Bu cins ağıllılığı, fiziki dözümlülüyü və təlimə tez uyğunlaşması ilə seçilir. Belçika malinuası da polis və hərbi strukturlarda geniş istifadə olunan çevik və enerjili cinsdir.

Labrador retriverlər və bəzi spaniel cinsləri güclü iybilmə qabiliyyətinə görə narkotik, partlayıcı və digər maddələrin aşkarlanmasında istifadə oluna bilər. Axtarış-xilasetmə əməliyyatlarında isə itin konkret cinsindən daha çox sağlamlığı, davranışı, motivasiyası və təlim səviyyəsi əhəmiyyət daşıyır.

Xidməti itin seçilməsi zamanı yaş, sağlamlıq, sinir sistemi, insanlarla və digər heyvanlarla davranışı, fiziki göstəriciləri və öyrənmə qabiliyyəti nəzərə alınır. Hər bir it hər xidmət növü üçün uyğun olmur.

Xidməti itlərin təhlükəsizlik və xilasetmədə rolu

Xidməti itlər müasir təhlükəsizlik sistemində mühüm köməkçi vasitə hesab olunur. Onlar hava limanlarında, sərhəd-keçid məntəqələrində, gömrük terminallarında, strateji obyektlərdə, ictimai tədbirlərdə və fövqəladə hadisə zonalarında istifadə edilə bilirlər.

Zəlzələ, uçqun və digər dağıntılar zamanı axtarış-xilasetmə itləri insanların yerini müəyyənləşdirməkdə xilasedicilərə kömək edir. Böyük ərazilərdə itkin düşmüş şəxslərin axtarışı zamanı da onların yüksək iybilmə qabiliyyəti xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Xidməti it və kinoloq birlikdə vahid komanda kimi fəaliyyət göstərirlər. Uğurlu xidmət yalnız itin hazırlığından deyil, həm də kinoloqun peşəkarlığından, düzgün ünsiyyətdən və davamlı məşqlərdən asılıdır. Buna görə xidməti itlər təhlükəsizlik və xilasetmə strukturlarının xüsusi hazırlıq tələb edən mühüm elementlərindən biridir.