Yel çərşənbəsi

Yel çərşənbəsi Novruz bayramı ərəfəsində qeyd olunan dörd müqəddəs çərşənbənin üçüncüsüdür. Xalq inanclarına görə, bu gün hava (yel) oyanır, təbiəti canlandırır və baharın gəlişini müjdələyir. 1. Yel Çərşənbəsinin Mahiyyəti Yel çərşənbəsi havanın təmizlənməsi, rütubətin çəkilməsi və ağacların tozlanması prosesi ilə bağlıdır: Təbiətin Oyanışı: İnanclara görə, Yel çərşənbəsində əsən isti küləklər torpağı qızdırır, soyuq yeli isə qovub aparır. Adlandırma: Bu gün bəzi bölgələrdə "Küləkli çərşənbə", "Hava çərşənbəsi" və ya "Yelli çərşənbə" adlandırılır. Mənəvi Əhəmiyyət: Yel həm də bir qovuşdurucu qüvvə hesab olunur; o, həm səmənilərin boy atmasına kömək edir, həm də insanların mənəvi yükünü yüngülləşdirir. 2. Adət-ənənələr və Rituallar Bu çərşənbə özünəməxsus ayinlərlə zəngindir: Tonqal Qalanması: Digər çərşənbələrdə olduğu kimi, həyətlərdə tonqal qalanır və insanlar üzərindən atılaraq ağırlıq-uğurluqlarını alova verirlər. Süfrə Tərtibatı: Süfrəyə Novruz nemətləri, o cümlədən şəkərbura, paxlava və qoğal düzülür. Yel çərşənbəsində adətən müxtəlif növ plovlar və ya qovurğa hazırlanır. Yel Babaya Çağırış: Qədim inanclara görə, taxıl sovurmaq və ya iş görmək üçün külək lazımdırsa, uşaqlar və böyüklər "Yel baba"nı yardıma çağırırlar. 3. İnamlar və Fallar Yel çərşənbəsi ilə bağlı müxtəlif xalq falları mövcuddur: Bəxt Falı: Gənc qızlar bəxtlərini sınamaq üçün qapı pusur və ya başmaq atırlar. Təmizlik: Bu gün evlərdə "yel qovan" təmizliyi edilir, pərdələr və xalçalar çırpılır ki, evin havası dəyişsin. Standartlara Uyğunluq: Bayram mərasimlərində istifadə olunan qida məhsullarının keyfiyyəti və təhlükəsizliyi Azərbaycan Standartlaşdırma İnstitutu tərəfindən müəyyən edilmiş normalara uyğun olmalıdır. 4. Mədəni İrs və Tədqiqatlar Yel çərşənbəsinin tarixi və mifoloji kökləri Azərbaycan mədəniyyətinin vacib parçasıdır: Elmi Araşdırma: Bu çərşənbənin folklor nümunələri, bayatıları və inancları Folklor İnstitutu tərəfindən milli mənəvi irs kimi geniş tədqiq edilir. Maarifləndirmə: Məktəblərdə və mədəniyyət mərkəzlərində gənc nəsil üçün peşəkar təlimçi heyəti tərəfindən Novruzun fəlsəfəsi və çərşənbələrin mənası barədə dərslər təşkil olunur. Sənədləşmə: Bayram tədbirləri üçün hazırlanan dəvətnamələr və afişalar müasir çap kəsim sahəsi imkanları ilə yüksək bədii zövqlə istehsal edilir.