Zeytun bağı

Zeytun bağı zeytun ağaclarının planlı şəkildə becərildiyi kənd təsərrüfatı sahəsidir. Belə bağlar əsasən zeytun meyvəsi və zeytun yağı istehsalı məqsədilə salınır. Zeytun ağacı uzunömürlü, quraqlığa nisbətən davamlı və isti iqlim şəraitinə uyğunlaşan bitki olduğuna görə Aralıq dənizi hövzəsində, Yaxın Şərqdə, Qafqazın bəzi ərazilərində və digər mülayim-isti regionlarda geniş becərilir.

Zeytun bağının salınması

Zeytun bağının yaradılması üçün torpaq, iqlim, suvarma imkanları və ərazinin relyefi əvvəlcədən qiymətləndirilir. Zeytun ağacı yaxşı drenaj olunan torpaqlarda daha əlverişli inkişaf edir və uzunmüddətli bataqlıq şəraitini sevmir.

Ağacların bir-birindən məsafəsi seçilən sortdan, becərmə üsulundan və gələcəkdə istifadə olunacaq texnikadan asılı olaraq müəyyən edilir. Ənənəvi bağlarda ağaclar daha seyrək, intensiv və superintensiv bağlarda isə daha sıx əkilə bilər.

Bağın layihələndirilməsi zamanı suvarma xətləri, texnikanın hərəkət yolları və məhsul yığımının təşkili də nəzərə alınır.

Becərmə və qulluq

Zeytun bağında ağacların sağlam inkişafı üçün suvarma, budama, gübrələmə və torpağa qulluq mühüm əhəmiyyət daşıyır. Gənc ağaclar ilk illərdə daha diqqətli suvarma tələb edə bilər.

Budama ağacın tacının formalaşdırılması, işıqlanmanın yaxşılaşdırılması və məhsul verən budaqların inkişafı üçün aparılır. Həddindən artıq sıx tac hava dövranını azalda və bəzi xəstəliklərin yayılma riskini artıra bilər.

Torpağın mineral tərkibinin və ağacların qida ehtiyacının nəzərə alınması ilə gübrələmə proqramı hazırlanır. Zərərverici və xəstəliklərə qarşı mübarizə isə bağın sağlamlığının qorunmasının əsas hissəsidir.

Məhsuldarlıq və zeytun yığımı

Zeytun ağaclarının məhsuldarlığı sort, yaş, iqlim, suvarma və qulluq səviyyəsindən asılıdır. Ağacların məhsula düşməsi bir neçə il çəkə bilər, tam məhsuldarlıq isə daha sonrakı dövrdə formalaşır.

Məhsul süfrəlik zeytun və ya yağ istehsalı məqsədilə yığılır. Yığım əl ilə, xüsusi daraqlar, vibrasiya sistemləri və digər mexaniki vasitələrlə həyata keçirilə bilər.

Zeytun yağının keyfiyyəti üçün məhsulun yığımdan sonra uzun müddət saxlanmaması və mümkün qədər tez emala göndərilməsi vacibdir.

Azərbaycanda zeytun bağları

Azərbaycanda zeytunçuluq ənənəvi olaraq daha çox Abşeron yarımadası və Bakı ətrafı ilə əlaqələndirilir. Regionun günəşli və nisbətən quraq iqlimi zeytun ağaclarının becərilməsi üçün əlverişli şərait yaradır.

Son illərdə ölkənin müxtəlif ərazilərində yeni zeytun bağlarının salınmasına və yerli zeytun məhsullarının emalına maraq artıb. Zeytun bağları həm kənd təsərrüfatı istehsalı, həm də yaşıllıq və landşaft baxımından əhəmiyyət daşıyır.

Düzgün salınmış və müntəzəm qulluq olunan zeytun bağı uzun illər məhsul verə və fermer təsərrüfatı üçün dayanıqlı istehsal sahəsinə çevrilə bilər.