Bayraq

Bayraq müəyyən dövləti, xalqı, təşkilatı, qurumu, hərbi birləşməni və ya ideyanı təmsil edən rəmzdir. Adətən parça üzərində rənglər, həndəsi formalar, gerblər, ulduzlar, aypara və digər simvollar vasitəsilə hazırlanır. Bayraqlar tarix boyu insanların mənsubiyyətini və kimliyini göstərmək, dövlətləri və hərbi qüvvələri fərqləndirmək, eləcə də müxtəlif məlumat və siqnalları çatdırmaq üçün istifadə olunub.

Bayraq nədir?

Bayraq ən geniş mənada müəyyən mənsubiyyəti və ya statusu vizual şəkildə ifadə edən rəmzdir. Dövlət bayraqları ölkənin suverenliyini və dövlətçiliyini təmsil etdiyi halda, təşkilat, şəhər, hərbi hissə, idman klubu və digər qurumların da öz bayraqları ola bilər.

Bayrağın mənası onun üzərindəki rənglər, simvollar və onların yerləşməsi ilə formalaşır. Bu elementlərin seçilməsi çox vaxt ölkənin və ya təşkilatın tarixi, mədəniyyəti və dəyərləri ilə əlaqələndirilir.

Bayraqların tarixi

Bayrağın ilkin formaları qədim dövrlərdə hərbi və siyasi məqsədlərlə istifadə olunan nişan və standartlarla əlaqələndirilir. Döyüş meydanında müxtəlif qoşunları bir-birindən ayırmaq və əsgərlərin müəyyən bir nöqtə ətrafında toplanmasını təmin etmək üçün xüsusi rəmzlərdən istifadə edilirdi.

Sonrakı əsrlərdə parça üzərində hazırlanmış bayraqlar geniş yayıldı. Dövlətlərin və dəniz qüvvələrinin inkişafı ilə bayraqlar ölkəni, hökmdarı, ordunu və gəmiləri tanıdan əsas vizual vasitələrdən birinə çevrildi.

Müasir dövrdə dövlət bayrağı ölkələrin əsas rəsmi rəmzlərindən biridir.

Dövlət bayrağı

Dövlət bayrağı müstəqil dövlətin rəsmi simvoludur. O, dövlət qurumlarında, beynəlxalq tədbirlərdə, diplomatik nümayəndəliklərdə, rəsmi mərasimlərdə və qanunvericiliklə müəyyən edilmiş digər yerlərdə istifadə olunur.

Dövlət bayrağının rəngləri, ölçüləri və elementlərinin yerləşməsi adətən hüquqi aktlarla dəqiq müəyyən edilir. Buna görə rəsmi dövlət bayrağının hazırlanması zamanı onun təsdiq edilmiş təsvirinə riayət edilməlidir.

Azərbaycan Respublikasında Dövlət Bayrağı Dövlət Gerbi və Dövlət Himni ilə birlikdə Konstitusiya ilə müəyyən edilmiş dövlət rəmzlərindən biridir.

Azərbaycan bayrağı

Azərbaycan Respublikasının Dövlət Bayrağı bərabər enli üç üfüqi zolaqdan ibarətdir. Yuxarı zolaq mavi, orta zolaq qırmızı, aşağı zolaq isə yaşıl rəngdədir.

Qırmızı zolağın ortasında bayrağın hər iki üzündə ağ rəngli aypara və səkkizguşəli ulduz yerləşir. Ayparanın ucları onun sağ tərəfində yerləşən ulduza istiqamətlənir.

Azərbaycan Dövlət Bayrağının eninin uzunluğuna nisbəti 1:2-dir.

Azərbaycan bayrağının rəngləri nə deməkdir?

Azərbaycanın üçrəngli bayrağında hər rəng müəyyən ideyanı ifadə edir.

Mavi rəng Azərbaycan xalqının türk mənşəyini, qırmızı rəng müasir cəmiyyət qurmaq və demokratiyanı inkişaf etdirmək istəyini, yaşıl rəng isə İslam sivilizasiyasına mənsubluğu ifadə edir.

Qırmızı zolağın üzərində yerləşən ağ aypara və səkkizguşəli ulduz Azərbaycan Dövlət Bayrağının əsas qrafik elementləridir.

Azərbaycan bayrağının tarixi

Azərbaycanın üçrəngli Dövlət Bayrağı Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə, 9 noyabr 1918-ci ildə hökumətin Bakıda keçirilmiş iclasında qəbul edilib.

Bayraq Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin süqutunadək dövlət rəmzi statusunu qoruyub. Sovet hakimiyyəti dövründə isə üçrəngli bayraq rəsmi dövlət bayrağı kimi istifadə edilməyib.

17 noyabr 1990-cı ildə üçrəngli bayraq Naxçıvan Muxtar Respublikasının Dövlət Bayrağı kimi təsdiq edilib. 5 fevral 1991-ci ildə isə Azərbaycan Respublikasının Ali Soveti üçrəngli bayrağın yenidən Azərbaycanın Dövlət Bayrağı kimi qəbul edilməsi haqqında qərar verib.

9 Noyabr – Dövlət Bayrağı Günü

Azərbaycanda 9 noyabr Dövlət Bayrağı Günü kimi qeyd olunur. Tarixin seçilməsi Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökumətinin üçrəngli bayrağı 9 noyabr 1918-ci ildə qəbul etməsi ilə bağlıdır.

Dövlət Bayrağı Günü Azərbaycan dövlətçiliyinin, müstəqilliyinin və milli rəmzlərinin əhəmiyyətini əks etdirən tarixlərdən biridir.

Bu tarixdə üçrəngli bayrağın yaranması və dövlətçilik tarixindəki yeri müxtəlif tədbirlər vasitəsilə xatırlanır.

Bayrağın ölçüləri və rəng standartları

Dövlət bayraqlarında rənglərin və elementlərin dəqiq təsviri xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan Dövlət Bayrağının rəsmi təsviri də Konstitusiya Qanunu ilə müəyyən edilib.

Azərbaycan bayrağının nisbəti 1:2-dir. Bu o deməkdir ki, məsələn, bayrağın eni 1 metr olduqda uzunluğu 2 metr olmalıdır.

Bayrağın sənaye üsulu ilə hazırlanması və rəngli təsvirinin çapı zamanı mavi rəng Pantone 306C, qırmızı Pantone Red 032C, yaşıl isə Pantone 362C koduna uyğun olmalıdır.

Bayraq növləri

Bayraqlar yalnız dövlətləri təmsil etmir. İstifadə məqsədinə görə milli və dövlət bayraqları, hərbi bayraqlar, dəniz bayraqları, təşkilat və şirkət bayraqları, şəhər və inzibati ərazi bayraqları, idman bayraqları və siqnal bayraqları mövcuddur.

Hərbi sahədə xüsusi döyüş bayraqlarından istifadə edilə bilər. Dənizçilikdə isə bayraqlar gəminin mənsubiyyətini göstərməklə yanaşı, müəyyən siqnalların ötürülməsində də istifadə olunur.

Beynəlxalq təşkilatların da onları digər qurumlardan fərqləndirən öz rəsmi bayraqları mövcuddur.

Dənizçilikdə bayraqlar

Bayraqlar dənizçilik tarixində xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Gəminin hansı dövlətə aid olduğunu göstərən milli dəniz bayraqları ilə yanaşı, rabitə məqsədilə istifadə edilən siqnal bayraqları da mövcuddur.

Beynəlxalq dəniz siqnal sistemində müxtəlif rəng və formalara malik bayraqlar müəyyən hərfləri və məlumatları ifadə edə bilər.

Müasir radio və peyk rabitəsinin inkişafına baxmayaraq, vizual dəniz siqnalları dənizçilik ənənəsinin və müəyyən əməliyyat prosedurlarının bir hissəsi olaraq qalır.

Hərbi bayraq

Hərbi bayraqlar silahlı qüvvələrin, hərbi hissələrin və xüsusi bölmələrin rəmzləri kimi istifadə olunur. Belə bayraqların dizaynında dövlət rəmzləri, hərbi emblemlər, şüarlar və bölmənin adını göstərən elementlər yer ala bilər.

Döyüş bayrağı müəyyən hərbi hissənin şərəf və mənsubiyyət rəmzi kimi xüsusi status daşıya bilər.

Hərbi bayraqların forması, təqdim edilməsi, saxlanılması və istifadəsi dövlətlərin hərbi ənənə və qanunvericiliyinə uyğun şəkildə tənzimlənə bilər.

Bayrağın yarıya endirilməsi

Bayrağın yarıya endirilməsi bir sıra ölkələrdə matəm və ehtiram ifadəsi kimi istifadə edilən protokol qaydalarından biridir.

Azərbaycanda da matəm günlərində Dövlət Bayrağının yarıya qədər endirilməsi nəzərdə tutula bilər. Bu zaman bayraq dövlət və cəmiyyət üçün əhəmiyyətli faciə və ya itki ilə əlaqədar ümumi hüznün rəmzi kimi çıxış edir.

Bayraqla bağlı belə prosedurlar sadəcə vizual element deyil, rəsmi dövlət protokolunun tərkib hissəsidir.

Bayraq və milli kimlik

Dövlət bayrağı ölkənin beynəlxalq səviyyədə ən asan tanınan rəmzlərindən biridir. İdman yarışlarında, beynəlxalq təşkilatlarda, diplomatik görüşlərdə və dövlət mərasimlərində bayraq ölkənin vizual təmsilçisi kimi çıxış edir.

Vətəndaşlar üçün isə bayraq dövlətçilik, tarix, müstəqillik və milli mənsubiyyət anlayışları ilə əlaqələndirilə bilər.

Bu səbəbdən bayrağa münasibət yalnız onun dizaynı ilə məhdudlaşmır. Bayraq müəyyən xalqın və dövlətin tarixini, dəyərlərini və siyasi suverenliyini ifadə edən simvol kimi qəbul edilir.