Fiziki qüsurlu

Əlilliyi olan şəxs uzunmüddətli fiziki, duyğu, əqli və ya psixososial xüsusiyyətləri ilə əlaqədar olaraq müxtəlif maneələrlə qarşılaşa bilən və bu maneələr səbəbindən cəmiyyətdə digərləri ilə bərabər əsasda tam iştirak imkanları məhdudlaşa bilən şəxsdir. Müasir yanaşmada “fiziki qüsurlu” ifadəsi əvəzinə daha neytral və hörmətli olan “əlilliyi olan şəxs” ifadəsindən istifadə edilməsi üstün hesab olunur.

Fiziki əlillik anlayışı

Fiziki əlillik insanın hərəkət, dayaq-hərəkət sistemi, motor funksiyalar və ya bədənin müəyyən hissələrinin funksionallığı ilə bağlı məhdudiyyətləri əhatə edə bilər.

Belə şəxslər gündəlik həyatda əlil arabası, qoltuqağacı, protez, ortez və digər köməkçi vasitələrdən istifadə edə bilərlər. Lakin hər bir şəxsin ehtiyacı və imkanları fərqlidir və fiziki əlillik avtomatik olaraq tam asılılıq demək deyil.

Bir çox insan uyğun şərait və əlçatan infrastruktur olduqda təhsil, əmək fəaliyyəti, idman və ictimai həyatda tam şəkildə iştirak edə bilir.

Əlçatanlıq və inklüziv mühit

Əlilliyi olan şəxslər üçün maneəsiz mühitin yaradılması böyük əhəmiyyət daşıyır. Panduslar, liftlər, geniş keçidlər, uyğun sanitar qovşaqlar, taktil göstəricilər və əlçatan nəqliyyat həlləri bunun əsas elementlərindəndir.

İctimai binalar, yaşayış kompleksləri, məktəblər, xəstəxanalar və digər obyektlər layihələndirilərkən müxtəlif fiziki imkanlara malik insanların sərbəst hərəkəti nəzərə alınmalıdır.

Əlçatanlıq yalnız fiziki mühitlə məhdudlaşmır. İnformasiya, təhsil, iş və xidmətlərə bərabər çıxış da inklüzivliyin vacib hissəsidir.

Cəmiyyətdə iştirak və bərabər imkanlar

Əlilliyi olan şəxslərin təhsil, məşğulluq, mədəniyyət, idman və ictimai həyatda bərabər iştirak imkanlarının yaradılması sosial inklüzivliyin əsas prinsiplərindəndir.

Müasir yanaşma insanı yalnız sağlamlıq vəziyyətinə görə deyil, onun bacarıqları, hüquqları və fərdi imkanları əsasında qiymətləndirməyi nəzərdə tutur.

İş yerlərində uyğunlaşdırılmış avadanlıq, çevik iş şəraiti və maneəsiz giriş imkanları insanların peşəkar fəaliyyətini dəstəkləyə bilər.