#güləşçi
Güləşçi
Güləşçi sərbəst güləş, yunan-Roma güləşi, qadın güləşi və ya digər güləş növləri ilə məşğul olan idmançıdır. Peşəkar güləşçi müəyyən çəki və yaş kateqoriyasında yarışır, texniki fəndlər vasitəsilə rəqib üzərində üstünlük yaratmağa, xal toplamağa və ya tuşla qalib gəlməyə çalışır. Azərbaycanda sərbəst və yunan-Roma güləşi üzrə ayrıca idmançılar və milli komandalar mövcuddur.
Güləşçi nə edir?
Güləşçinin əsas fəaliyyəti məşq və yarışlardan ibarətdir. Məşqlərdə müxtəlif tutuşlar, atmalar, ayağa girişlər, çevirmələr, müdafiə və əks-hücum texnikaları öyrənilir. Bununla yanaşı güc, sürət, dözümlülük, çeviklik və koordinasiyanın inkişafı üzərində işlənilir.
Güləşçi rəqibin hərəkətlərini düzgün qiymətləndirməyi də bacarmalıdır. Qarşılaşmada yalnız fiziki güc kifayət etmir. Hansı anda hücum etmək, rəqibin hücumuna necə cavab vermək və hesab üstünlüyünü necə qorumaq taktiki hazırlığın bir hissəsidir.
Sərbəst güləşçi
Sərbəst güləşçi rəqibin həm yuxarı, həm də aşağı bədən hissələrindən tutaraq fəndlər yerinə yetirə bilər. Azərbaycan Güləş Federasiyasının məlumatına görə, sərbəst güləşdə əllərdən və ayaqlardan istifadə etməklə fəndlərin icrasına icazə verilir. Dəyirman, badalaq, qoldan və başdan atma bu növdə istifadə edilən texnikalar sırasındadır.
Yunan-Roma güləşçisi
Yunan-Roma güləşçisinin texnikası sərbəst güləşçidən fərqlənir. Bu növdə əsas mübarizə bədənin yuxarı hissəsi üzərində qurulur. Diyirlətmə, qoldan, sinədən və başdan atma kimi fəndlər geniş istifadə edilir. Azərbaycan Güləş Federasiyası yunan-Roma güləşini klassik güləş kimi də təqdim edir.
Güləşçinin fiziki hazırlığı
Güləşçi güclü olmaqla yanaşı sürətli və dözümlü olmalıdır. Qarşılaşma ərzində rəqibi nəzarətdə saxlamaq, ardıcıl hücumlar etmək və müdafiədən hücuma keçmək böyük enerji tələb edir. Buna görə məşqlərə güc hərəkətləri, qaçış, partlayıcı sürət məşqləri, texniki çalışmalar və sparrinqlər daxil edilə bilər.
Güləşçinin bədən çəkisini nəzarətdə saxlaması da vacibdir. Yarışlarda idmançılar müəyyən çəki dərəcələri üzrə çıxış etdiklərinə görə hazırlıq prosesi məşq və qidalanma ilə birlikdə planlaşdırılır.
Güləşçi yarışda necə qalib gəlir?
Güləşçi texniki hərəkətlər vasitəsilə xal toplayaraq rəqibindən üstün nəticə göstərə bilər. Rəqibin kürəklərinin xalçaya nəzarətli şəkildə sıxılması isə tuşla qələbəyə gətirib çıxara bilər. Müəyyən xal fərqi yarandıqda görüş texniki üstünlüklə də vaxtından əvvəl başa çata bilər.
Güləşçi yarış zamanı hakim göstərişlərinə əməl etməli, qadağan olunmuş hərəkətlərdən istifadə etməməli və qarşılaşmanı qüvvədə olan yarış qaydalarına uyğun aparmalıdır.
Güləşçinin yaş kateqoriyaları
Güləşçilər yalnız çəkiyə deyil, yaşa görə də kateqoriyalara ayrılırlar. Yeniyetmə və gənclər üçün U-17, U-20 və U-23 səviyyəsində beynəlxalq yarışlar keçirilir. Daha sonra idmançı böyüklər arasında mübarizəyə davam edə bilər.
Məsələn, Azərbaycan Güləş Federasiyasının məlumatlarında U-17 dünya çempionatının nəticələri ayrıca göstərilir və hər idmançının güləş növü, çəkisi və tutduğu yer qeyd olunur.
Peşəkar güləşçi olmaq üçün nə lazımdır?
Peşəkar səviyyəyə yüksəlmək üçün davamlı məşq, düzgün texnika, fiziki hazırlıq və yarış təcrübəsi lazımdır. Uşaqlar əvvəlcə əsas hərəkətləri, balansı və təhlükəsiz yıxılma üsullarını öyrənir, daha sonra mürəkkəb texnikalara keçirlər.
Azərbaycan Güləş Federasiyası güləşə qoşulmaq istəyən 10–15 yaşlı uşaqlar üçün qeydiyyat imkanı təqdim edir və seçimdə yunan-Roma, sərbəst, qadın və çimərlik güləşi istiqamətlərini göstərir.
Azərbaycanda güləşçilər
Azərbaycan güləş məktəbi Olimpiya, dünya və Avropa səviyyəsində uğurlar qazanan çoxsaylı idmançılar yetişdirib. Sərbəst güləşdə Namiq Abdullayev, Toğrul Əsgərov, Şərif Şərifov və Hacı Əliyev, yunan-Roma güləşində isə Fərid Mansurov, Rafiq Hüseynov, Eldəniz Əzizli və digər idmançılar tanınmış simalar sırasındadır.
Azərbaycan Güləş Federasiyasının məlumatına görə, federasiyanın sistemində minlərlə güləşçi və yüzlərlə məşqçi fəaliyyət göstərir. Bu sistem yeniyetmələrdən başlayaraq yüksək səviyyəli milli komandalara qədər idmançı hazırlığını əhatə edir.
